Peru Ülke İstihbarat
Raporu 2026

Peru, 2024'te %3,3[World Bank] ve 2025'te %3,4[MEF/Andina] büyüme kaydetti. Bu rakamlar, bölgedeki pek çok ekonominin stagnasyon yaşadığı bir dönemde dikkat çekici bir konumdadır. Büyümenin ardındaki asıl güç madencilik değil, inşaat, ticaret ve imalat gibi birincil dışı sektörlerdir; BBVA Research bu sektörlerin 2025 büyümesine katkısını özellikle vurgulamaktadır.[BBVA Research]

Ancak 2026 görünümü daha temkinli. Dünya Bankası 2026 için %2,7'ye[World Bank MPO], BBVA Research %3,1'e[BBVA Research] ve İtaú %2,9'a[Itaú] işaret ediyor. Bu yavaşlamanın temel nedeni, madencilik kaynaklı büyümenin doğal sınırlarına yaklaşması ve siyasi belirsizliğin özel tüketimi baskılamasıdır. Mali denge açısından BBVA Research, 2025 yılsonu için bütçe açığının GSYİH'nin %2,2'si olarak gerçekleşeceğini tahmin etmektedir; yüksek emtia fiyatlarından sağlanan vergi gelirleri bu açığı sınırlandırmaktadır.[BBVA Research]

Enflasyon Eylül 2025 itibarıyla %2,5 düzeyindedir;[BBVA Research] bu değer, merkez bankasının hedef bandı içindedir ve tüketici güvenini desteklemektedir. Resmi enflasyon verisinin düşük kalması, kayıt dışı ekonominin boyutu göz önüne alındığında —vergi/GSYİH oranı yalnızca %17— orta vadeli bir risk olarak izlenmeye devam etmektedir.

Madencilik, Peru'da tartışmasız biçimde özel yatırımın odak noktasıdır. 67 projeden oluşan portföyün toplam değeri 64 milyar dolar olup bunların en büyük 12 tanesi 11,3 milyar dolarlık yatırım hedeflemektedir.[EY] Ağustos 2025'e kadar gerçekleşen fiili madencilik yatırımı, yıllık bazda %13 artışla 3,3 milyar doları aşmıştır. Bu büyümenin büyük bölümü, büyük bakır madenlerinin bulunduğu Moquegua (474 milyon dolar) ve Arequipa (434 milyon dolar) bölgelerinde yoğunlaşmaktadır.[IndustrialInfo]

Diğer sektörlere ilişkin güvenilir veriye ulaşmak güçtür. İmalat sektörü 2024'te %3,9 büyüyerek 2023'teki -%6,6'dan sert biçimde toparlanmıştır; ancak hangi firmaların bu büyümeye öncülük ettiğine dair kamuya açık detaylı kaynak bulunmamaktadır.[US State Dept] Tarım, perakende ve fintek sektörlerinde 2024–2025 dönemine ait belgelenmiş yatırım rakamlarına erişilememektedir. Peru ihracatının %68'ini madencilik ürünlerinin oluşturması, bu sektörün ekonomideki ağırlığını somut biçimde ortaya koymaktadır.[EY]

Bakır, Peru ekonomisinin hem güçlü tarafı hem de kırılganlığıdır. Küresel bakır talebindeki —özellikle enerji dönüşümü kaynaklı— artış devam ettiği sürece bu portföy büyüme için güçlü bir temel oluşturmaktadır. Ancak emtia fiyatlarının gerilemesi ya da büyük projelerde toplumsal direnişin artması, hem büyüme rakamlarını hem de devlet gelirlerini hızla aşağı çekecektir.

Peru'nun siyasi krizi, bir hükümet değişikliğinden ibaret değildir; sistemin kendisidir. Anayasanın 'kalıcı ahlaki ya da fiziksel yetersizlik' maddesi, Kongre'nin herhangi bir cumhurbaşkanını üçte iki çoğunlukla görevden alabilmesine olanak tanımaktadır. Bu hüküm, partizan amaçlarla tekrar tekrar kullanılmış ve siyasi istikrarsızlığı kurumsallaştırmıştır. Aralık 2022'de Castillo'nun darbe girişiminden sonra tutuklanan[Harvard DRCLAS] döneminden Şubat 2026'da Çinli iş insanlarıyla gizli görüşmelerini açıklamamak nedeniyle görevden alınan José Jerí'ye uzanan süreç, bu döngünün somut kanıtıdır.[Harvard DRCLAS]

12 Nisan 2026 seçimleri, parçalanmanın boyutunu gözler önüne serdi: 35 aday yarışırken öndeki Keiko Fujimori yalnızca yaklaşık %10 destek almaktaydı.[US Embassy Lima] 7 Haziran'daki ikinci tura gidilmesi neredeyse kaçınılmaz görülmekte olup kazanan adayın bile zayıf bir görev başlangıcına sahip olacağı anlaşılmaktadır. Yirminci yılında seçmen kütlesini %65 büyüten Peru seçmeninin mevcut Kongre'ye bağlantısız adaylar aradığı raporlanmaktadır.[Harvard DRCLAS]

Anti-yolsuzluk grubu Acción Cívica'dan Samuel Rotta, istikrarsızlığın temel kaynağı olarak 'devlet varlıklarını talan etmeye yönelik siyasi bir ittifak' içindeki yüksek düzey yolsuzluğu işaret etmektedir.[Harvard DRCLAS] Pek çok analist, bu durumun kısa vadede — kim seçilirse seçilsin — köklü biçimde değişmesini beklememektedir. Ekonomik performans bu siyasi kaostan etkilenmemiş görünse de uzun vadeli kurumsal yatırımlar açısından belirsizlik önemini korumaktadır.

Peru'nun işgücünün %59,7'si hizmetler sektöründe, %24'ü tarımda ve %16,4'ü sanayide istihdam edilmektedir.[Statista] 2022'den 2023'e hizmetler payının %56,9'dan %59,7'ye yükselmesi, kentleşme ve kayıt dışı ticaretin büyümesiyle uyumlu bir yapısal dönüşüme işaret etmektedir. Ancak 2025 itibarıyla sektörel bazda kesin işsizlik oranı ya da ortalama ücret verisine —INEI kaynaklı bile olsa— kamu araştırmalarında ulaşılamamaktadır; bu durum, ücret analizini doğrudan kısıtlamaktadır.

En belgelenmiş beceri açığı madencilik sektöründedir. Kaynak optimizasyonunun öne çıktığı mevcut brownfield yatırım döngüsünde proses metalürjistleri, tesis güvenilirlik mühendisleri ve proje teslim uzmanlarına yönelik talep belirgin biçimde artmaktadır.[Mining Recruitment] Bu açık, yalnızca bir işe alım sorunu değil, aynı zamanda bir büyüme kısıtıdır: proje teslimat kapasitesi insan kaynağına bağlıysa 64 milyar dolarlık yatırım portföyü planlanan hızda hayata geçirilemeyecektir.

BBVA Research, inşaat ve ticaretin 2025 büyümesine önemli katkıda bulunduğunu kaydetmektedir;[BBVA Research] bu, söz konusu sektörlerde işgücü talebinin güçlü kaldığına işaret etmektedir. Peru'nun yüksek kayıt dışılık oranı —ücretlerin büyük bölümünün sosyal güvenlik sisteminin dışında kaldığı anlamına geliyor— resmi işgücü piyasası verilerini yapısal olarak eksik bırakmaktadır.

Peru'nun altyapı modernizasyonunun en somut ayağı ulaşım sektörüdür. Temmuz 2025'te duyurulan ve 965 kilometre And dağ yolunu kapsayan 1,58 milyar dolarlık PPP projesi, 25 yıllık işletme ve bakım konsesyonu modeli üzerine inşa edilmektedir.[BNA] Callao Limanı'nda madencilik ihracatını desteklemek amacıyla 190 milyon dolar[BNA] ayrılmış; Chancay mega limanı da ProInversión koordinasyonuyla geliştirilen bölgesel lojistik alt yapının parçasıdır. Yeni Jorge Chávez Havalimanı 2025 ortasında açılmak üzere planlanmıştı.[s-ge]

Dünya Bankası, Peru'nun altyapı açığını kapatmak için yıllık GSYİH'nin en az %4,5'ini yatırıma yönlendirmesi gerektiğini belgelemiştir.[BNA] Mevcut proje boru hattı bu gereksinimin yalnızca bir bölümünü karşılamaktadır. And dağlarındaki bağlantı zayıflığı somut bir ekonomik kısıt olarak belgelenmiştir: kırsal topluluklar hâlâ eğitim, sağlık ve iş imkânlarından yoksundur. Bu nedenle altyapı yatırımları hem ihracat lojistiği hem de kapsayıcı büyüme açısından kritik önem taşımaktadır.

Enerji altyapısında Ocak 2025'te verimli güç üretimine yönelik yasal düzenlemeler yapılmış, hükümet Nisan 2026'da tamamlayıcı hizmetler ve depolama önerisini kamuoyuna açmıştır.[OECD] Ancak kamuya açık proje isimleri, yükleniciler veya finansman kaynakları mevcut değildir. Dijital altyapıya ilişkin ise kamu araştırmalarında güvenilir herhangi bir veriye ulaşılamamaktadır; bu eksiklik, belirleyici bir bilgi boşluğudur.

2024 yılında Peru'nun toplam yatırımının %76,4'ü özel sektörden gelmiştir.[US State Dept] FDI yoğunlaşması madencilik, finans, telekomünikasyon, elektrik ve imalat sektörlerindedir. Başlıca kaynak ülkeler İngiltere, İspanya, Şili, ABD, Hollanda, Kolombiya, Brezilya, Çin ve Kanada'dır.[US State Dept] Bu çeşitli coğrafi kaynak yapısı, Peru'nun tek bir ülkenin sermayesine bağımlı olmadığını göstermektedir.

Kanada'nın 2024'te Peru'ya yönelik altyapı bağlantılı yatırımları 15,6 milyar Kanada dolarına ulaşmıştır;[US State Dept] bu değer, büyük ölçüde madencilik konsorsiyumlarını yansıtmaktadır. İsviçre'nin Peru'daki yatırım stoku 251 milyon İsviçre frangı olup 7.600'den fazla doğrudan istihdam yaratmaktadır.[s-ge] Çin'in ise — son dönemde ortaya çıkan siyasi tartışmaların odağı olarak — liman ve madencilik altyapısında artan bir paya sahip olduğu bilinmekte, ancak kesin rakamlar kamuya açıklanmamaktadır.

Temel risk şudur: FDI akışları hâlâ ağırlıklı olarak emtia fiyatlarına duyarlı sektörlere yönelmektedir. Yüksek katma değerli imalat veya teknoloji merkezli FDI'ya ilişkin herhangi bir belgeye ulaşılamamıştır. Peru'nun ihracatının %68'ini madencilik ürünleri oluşturmaktadır;[EY] bu oran, ekonomiyi küresel emtia döngülerine karşı savunmasız bırakmaktadır.

Peru'nun ihracat ekonomisi, küresel bakır ve çinko talebinin belirlediği bir fiyat alıcısı konumundadır. Enerji dönüşümünün bakır talebini artırması, Peru'nun 64 milyar dolarlık madencilik portföyüne orta vadede güçlü bir altyapı sağlamaktadır.[EY] Ancak fiyat belirleyici güç uluslararası piyasalardadır; emtia döngüsü tersine döndüğünde Peru'nun savunması sınırlıdır.

İç piyasada en belirleyici rekabet dinamiği kayıt dışılıktır. Vergi/GSYİH oranının %17'de kalması, kayıt dışı aktörlerin kayıtlı rakiplerine kıyasla düşük maliyetle faaliyet gösterdiğini ve bu durumun her sektörde kurallara uyan işletmeleri dezavantajlı kıldığını ortaya koymaktadır.[US State Dept] Bu asimetri, yabancı girişimciler için özellikle zorlu bir ortam yaratmaktadır: tam vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerine uyan bir şirket, yükümlülüklerini yerine getirmeyen yerel rakiplerle fiyat rekabeti yapmak zorunda kalmaktadır.

Tedarikçi gücü madencilik değer zincirinin kritik darboğazlarında yüksektir. Proses metalürjistleri ve tesis güvenilirlik mühendisleri için belgelenen beceri açığı, yatırım büyümesine rağmen bu uzmanlıkların kıt kaldığına işaret etmektedir.[Mining Recruitment] Jeopolitik olarak, Çin'in liman ve madencilik altyapısındaki artan varlığı hem ticaret hem de diplomatik açıdan izlenmeye değer yeni bir bağımlılık ekseni oluşturmaktadır.

Peru, PPP modeli konusunda Latin Amerika'da deneyim kazanmış bir ülkedir. ProInversión ajansı, ulaşım, enerji ve liman sektörlerinde aktif bir proje boru hattını yönetmektedir.[BNA] Yabancı yatırımlara yasal eşit muamele güvencesi verilmekte; mevzuat teorik olarak rekabetçi bir ortam sunmaktadır.[US State Dept] 2025 yılında OECD'nin Peru için kapsamlı bir ekonomik survey yayımlaması, kurumsal olgunlaşmanın önemli bir göstergesidir.

Ancak uygulamada tablo daha karmaşıktır. Siyasi devir hızının yüksekliği, yasal düzenlemelerin sürekliliğini tehdit etmektedir: her yeni hükümet öncelikleri değiştirdiğinde onaylanmış yatırım projeleri askıya alınabilmektedir. Kongre'nin —yasal analistlere göre[Harvard DRCLAS]— organize suç lobisinin etkisi altında olduğu değerlendirilen yasalar çıkarmış olması, düzenleyici ortamın güvenilirliğine ciddi bir gölge düşürmektedir.

Ocak 2025'te enerji mevzuatında yapılan düzenleme ve Nisan 2026'da kamuoyuna sunulan depolama çerçevesi, hükümetin enerji altyapısını reform öncelikleri arasına aldığını göstermektedir.[OECD] Bu adımlar teknik açıdan olumludur; ancak düzenleyici değişikliğin kalıcılığı, siyasi istikrara bağlıdır ve bu istikrar henüz sağlanamamıştır.

Peru'nun en belirgin özelliği, süregelen siyasi çalkantıya rağmen ekonomik büyümesini korumasıdır. Ancak bu ayrışmanın sınırları vardır. Yatırımcı güveni, uzun vadede öngörülebilir kurumsal yapılara ihtiyaç duymaktadır ve Peru bu güvenceyi sistematik biçimde sunamıyor. Kurumsal risk analistlerinden Acción Cívica'nın Samuel Rotta, mevcut durumu 'devlet varlıklarının sistemli biçimde talan edildiği bir iktidar ittifakı' olarak nitelendirmektedir.[Harvard DRCLAS]

Emtia riski, siyasi riskten bağımsız biçimde var olmakla birlikte onu derinleştiren bir etkendir. Bakır fiyatlarındaki %20'lik bir düşüş hem devlet gelirlerini hem de özel yatırım taahhütlerini doğrudan etkileyecek; bu da sosyal harcamaları baskı altına alacak ve siyasi gerginliği tırmandıracaktır. Peru'nun 2022 yılında özellikle tartışmalı olan Castillo döneminde madencilik sektörü üzerinde ulusallaştırma baskısıyla karşılaştığını hatırlamak gerekir.[Harvard DRCLAS]

Toplumsal çatışma riski de göz ardı edilemez. And dağlarındaki büyük madencilik projelerinin yakınında yaşayan yerel topluluklar, geçmişte önemli proje gecikmelerine yol açan protestolar düzenlemiştir. 2026 seçimlerinden kim kazanırsa kazansın, kaynak gelirlerinin dağılımına ilişkin toplumsal baskı yönetimi sürüp gidecektir.

Peru'nun orta vadeli görünümü, iki değişkenin kesişiminde şekillenmektedir: seçimden güçlü çıkacak ve reform kapasitesi olan bir hükümet olup olmayacağı ile küresel bakır talebinin sürdürülebilirliği. Bu iki soruya verilen yanıtlar, büyük ölçüde hangi senaryonun gerçekleşeceğini belirleyecektir.

Dünya Bankası %2,7, BBVA Research %3,1 ve İtaú %2,9 ile 2026 büyüme tahminleri arasında consensus oluşmaktadır;[World Bank MPO][BBVA Research] bu da temel senaryonun somut bir veri zemininin üzerinde durduğunu göstermektedir. Ancak bu tahminler, siyasi istikrarın asgari düzeyde korunduğu varsayımına dayanmaktadır. Nisan 2026 seçimlerinden çıkacak koalisyonun yapısı bu varsayımı sınamaya devam edecektir.

Yapısal bir olumlu faktör şudur: Peru'nun demografik profili —genç ve büyüyen bir işgücü— ve konumu, madencilik ötesinde çeşitlendirme potansiyeli sunmaktadır. OECD survey'inin varlığı, özel sektöre bölgesel bir merkez konumuna geçiş için diplomatik zemin sağlamaktadır.[OECD] Ancak bu potansiyelin fiili büyümeye dönüşmesi, yolsuzlukla mücadele ve kurumsal reform gibi alanlarda henüz gerçekleşmemiş siyasi iradenin ürünüdür.