Venezuela: Penilaian Risiko Perniagaan
& Pelaburan Negara

Venezuela mempunyai satu sektor tumpuan untuk pelaburan asing: minyak dan gas. Semua pengeluar asing yang beroperasi pada 2025 — Chevron (AS), CNPC (China), Repsol (Sepanyol), dan Roszarubezhneft (Rusia) — melakukannya melalui usaha sama minority dengan PDVSA, syarikat minyak negara, yang mengekalkan sekurang-kurangnya 60% kepentingan dalam semua usaha sama[AA.com.tr][Euronews]. Ini bukan pilihan perniagaan — ia adalah keperluan undang-undang yang timbul daripada penaifan Orinoco Belt antara 2006 dan 2007. Tiada bukti awam bahawa mana-mana syarikat multinasional beroperasi secara aktif dalam sektor lain di Venezuela pada 2025.

Chevron adalah kes yang paling ketara. Melalui lesen OFAC, Chevron menghasilkan kira-kira 100,000–150,000 tong sehari — antara 20% dan 30% daripada output kebangsaan[Euronews]. Lesen itu mengenakan syarat ketat: hasil hanya boleh digunakan untuk menampung kos dan hutang, bukan untuk membiayai kerajaan Venezuela; semua jualan mesti boleh dikesan; dan tiada projek baru yang dibenarkan. TotalEnergies, Equinor, dan Eni telah keluar antara 2021 dan 2025, merujuk sekatan dan kerosakan infrastruktur[AA.com.tr]. ExxonMobil secara terbuka menggelar Venezuela sebagai 'tidak dapat dilaburkan' atas sebab perlindungan kontrak[Global Witness]. Keluar semakin ramai berbanding masuk — dan perbezaan itu memberitahu keseluruhan cerita tentang keyakinan pelabur.

Venezuela mempunyai populasi kira-kira 31.8 juta orang, dengan jumlah tenaga kerja dianggarkan 30 juta[Gallup]. Tetapi angka-angka itu mengelirukan. Emigrasi besar-besaran seramai kira-kira 8 juta orang sejak 2015 telah menghakis stok modal insan secara mendalam[Gallup]. Kadar pekerjaan penuh masa formal jatuh kepada 19% orang dewasa berbanding kira-kira 30% antara 2009 dan 2016[Gallup]. Kadar pekerjaan formal meningkat kepada 49% pada 2024 daripada 42% pada 2023[Gallup], tetapi lebih separuh pekerja masih tidak mempunyai akses jaminan sosial — penanda aras untuk pekerjaan tidak formal.

Pembahagian sektor menunjukkan ekonomi yang tidak seimbang: 70.9% pekerja berada dalam sektor perkhidmatan, 18–21% dalam industri, dan 10.6% dalam pertanian[Statista]. Emigrasi telah membawa kesan terbesar ke atas industri dan sektor teknikal, di mana kemahiran khusus paling sukar digantikan. Sebaliknya, perkhidmatan tidak formal dan perniagaan kecil menampung sebahagian besar tenaga kerja yang tinggal. Lebih 600,000 warganegara Venezuela memegang Status Perlindungan Sementara (TPS) di Amerika Syarikat sahaja[Wharton] — angka yang menunjukkan kedalaman pengurasan modal insan. Bagi mana-mana perniagaan yang merancang operasi di Venezuela, kebimbangan praktikal bukan kos buruh (yang rendah dalam nilai dolar) tetapi kebolehcarian pekerja mahir dalam bidang teknikal, pembinaan, atau pengurusan.

Mendaftarkan syarikat asing di Venezuela secara teknikal membolehkan pemilikan 100% untuk syarikat liabiliti terhad dengan modal minimum $400[Freshfields]. Tetapi dari segi praktikal, prosesnya memerlukan beberapa bulan: nama perniagaan perlu didaftarkan di SAREN, perlembagaan syarikat perlu disahkan notari, pendaftaran cukai (RIF) melalui SENIAT diperlukan, dan akaun bank korporat perlu dibuka — setiap langkah tertakluk kepada antrean birokratik yang tidak dapat diramal[Freshfields]. Kos keseluruhan pendaftaran awal dianggarkan antara $3,000 dan $12,000 tidak termasuk modal[Freshfields]. Pelaburan asing melebihi €800,000 memerlukan pendaftaran di bawah Undang-undang Pelaburan Produktif Asing — tetapi undang-undang itu kini tidak beroperasi sambil menunggu tindakan legislatif[Freshfields].

Kawalan pertukaran wang asing adalah rintangan operasi yang paling serius. Data BCV mengenai kadar tukar semasa tidak diterbitkan secara terbuka dalam format yang boleh disahkan[World Bank]. Bagi syarikat AS yang beroperasi dalam minyak dan mineral di bawah Lesen Am OFAC, pembayaran yang 'munasabah secara komersial' dibenarkan, tetapi hasil mesti didepositkan ke dalam Dana Deposit Kerajaan Asing AS — tidak boleh digunakan untuk membayar cukai atau yuran Venezuela[OFAC]. Di luar sektor yang dilindungi lesen, tiada mekanisme pemulangan modal yang telus. Ini bukan ketidakpastian yang boleh diurus oleh peguam korporat — ia adalah halangan asas kepada perancangan kewangan perniagaan.

Rejim Maduro telah mengambil pendekatan sistematik terhadap penindasan: hampir 19,000 tahanan politik telah direkodkan oleh Foro Penal sejak 2014[HRW]. Undang-undang Organik Simón Bolívar 2024 menjenayakan sokongan terhadap sekatan dengan hukuman sehingga 30 tahun penjara[HRW]. Undang-undang NGO 2024 memberi kuasa kerajaan untuk mengawal selia dan membubarkan organisasi sivil atas alasan samar-samar[HRW]. Bagi perniagaan, undang-undang ini bukan hanya risiko reputasi — mereka mewujudkan liabiliti undang-undang peribadi bagi eksekutif yang terlibat dalam komunikasi biasa seperti lobi dasar atau komunikasi pemegang saham yang mengkritik dasar kerajaan.

Risiko rampasan kekal tinggi dan tidak dapat diramal. Sejarah Venezuela termasuk pengubahsuaian kontrak unilateral dan rampasan aset tanpa pampasan yang cukup di bawah pentadbiran Chávez dan Maduro[Global Witness]. Tiada tribunal timbang tara bebas yang boleh dikuatkuasakan wujud untuk melindungi pelabur asing. ExxonMobil membuat penilaian awam bahawa Venezuela 'tidak dapat dilaburkan' bukan atas sebab ekonomi semata-mata, tetapi atas sebab ketidakupayaan untuk mendapatkan perlindungan kontrak yang boleh dikuatkuasakan[Global Witness]. Penilaian itu mencerminkan kalkulus risiko yang realistik — bukan retorik.

Venezuela mempunyai tujuh pusat data sebagai tahun 2026[Statista] — angka yang sangat kecil berbanding dengan ekonomi serantau yang lebih kecil yang sedang membina keupayaan awan dan AI secara aktif. Paraguay, sebagai contoh, meletakkan dirinya sebagai hab digital Amerika Latin berdasarkan kelebihan tenaga[Statista]. Venezuela tidak muncul dalam mana-mana laporan pertumbuhan digital serantau yang dikenal pasti oleh penyelidikan ini — bukan kerana data tidak tersedia, tetapi kerana tiada pertumbuhan yang perlu dilaporkan. Tiada pelaburan masuk ke dalam sektor teknologi, fintech, atau awan yang dapat didokumenkan pada 2025.

Kadar penembusan internet, keterhubungan mudah alih, dan aktiviti fintech tidak tersedia dalam sumber yang dinilai untuk laporan ini. Ketiadaan ini mencerminkan dua perkara: pertama, kerajaan Venezuela tidak menerbitkan data telekomunikasi yang boleh dipercayai; kedua, syarikat penyelidikan industri tidak memasukkan Venezuela dalam analisis pasaran digital yang berkembang kerana tiada kes perniagaan untuk berbuat demikian. Bagi pelabur yang menilai jendela pertumbuhan digital, Venezuela bukan pilihan yang relevan pada 2026.

Minyak menyumbang lebih 90% daripada eksport Venezuela[SECO], menjadikan Venezuela sebagai salah satu ekonomi yang paling bergantung kepada satu komoditi di dunia. Apabila AS mengenakan semula sekatan pada Mei 2025, Venezuela terpaksa mengalihkan lebih banyak eksport ke China dan Rusia — tetapi pada harga yang didiskaun secara signifikan berbanding harga pasaran[SECO]. Ini bermakna setiap tong yang dijual menghasilkan lebih sedikit pendapatan mata wang asing, memburukkan lagi tekanan fiskal. Penurunan pengeluaran minyak sebanyak 15% yang diramalkan oleh IMF bukan sahaja masalah industri — ia adalah krisis fiskal[SECO].

Venezuela mengeksport sedikit di luar minyak. Pertumbuhan syale AS, yang mencapai 13–14 juta tong sehari pada 2024–2026, telah menggantikan bahagian pasaran Venezuela secara kekal di pasaran minyak mentah konvensional[Global Witness]. Minyak berat Orinoco Belt memerlukan kilang yang berbeza untuk memprosesnya, yang pada masa lalu memberi Venezuela kelebihan dengan pembeli tertentu. Tetapi infrastruktur pemprosesan yang rosak dan pengenaan sekatan telah mengurangkan kelebihan itu. FDI di luar sektor tenaga adalah hampir sifar — tiada sumber awam menunjukkan aliran masuk FDI yang bermakna dalam mana-mana sektor lain pada 2025.

Risiko paling asas di Venezuela adalah risiko kontrak: kerajaan telah mengubah suai perjanjian secara unilateral dan merampas aset tanpa pampasan yang mencukupi pada beberapa kesempatan sejak 2006[Global Witness]. Tiada mekanisme timbang tara antarabangsa yang boleh dikuatkuasakan yang wujud untuk melindungi pelabur. Ini bukan risiko hipotetikal — ia adalah rekod sejarah yang telah mendorong TotalEnergies, Equinor, dan Eni keluar antara 2021 dan 2025[AA.com.tr].

Kedua, risiko sekatan AS adalah berganda: ia secara langsung menghalang operasi AS dan mengecilkan pelabur bukan-AS yang menggunakan bank koresponden AS. Lesen Am OFAC yang membenarkan Chevron beroperasi boleh ditarik balik pada bila-bila masa; penarikan balik lesen Repsol awal 2025 membuktikan bahawa tiada pengecualian adalah kekal[OFAC]. Ketiga, ketergantungan fiskal kepada minyak bermakna sebarang kejutan harga — kejatuhan harga minyak global, lonjakan pengeluaran OPEC+, atau penurunan permintaan berstruktur akibat peralihan tenaga — secara langsung diterjemahkan kepada kerapuhan kerajaan dan kemungkinan peningkatan kawalan modal. Risiko keempat dan kelima adalah undang-undang 2024 yang menjenayakan kritikan perniagaan dan kekurangan data statistik yang boleh dipercayai daripada institusi seperti BCV, yang bermakna keputusan pelaburan perlu dibuat tanpa asas maklumat yang mencukupi.